Powrót

Azot i fosfor

Spis treści

Właściwości fizyczne azotu
Tlenki azotu
  • Tlenek azotu(I) N2O i tlenek azotu(II) NO
  • Tlenek azotu(III) N2O3
  • Tlenek azotu(IV) NO2
Konfiguracja elektronowa
Alotropia fosforu
Reakcje fosforu i jego związków
  • Tlenki fosforu
  • Azotowce

Azot i fosfor to kluczowe pierwiastki grupy 15 układu okresowego. Choć należą do tej samej grupy, różnią się właściwościami fizycznymi, aktywnością chemiczną oraz budową związków. W artykule omówiono ich właściwości, tlenki, kwasy, reakcje oraz charakterystyczne cechy azotowców.

Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii.

Czego dowiesz się z tego artykułu

  • jakie są właściwości fizyczne azotu
  • jak powstają tlenki azotu i czym się różnią
  • jakie właściwości mają kwasy azotowe
  • czym są azotki
  • jakie odmiany alotropowe ma fosfor
  • jak powstają tlenki fosforu i kwasy fosforowe
  • jak zachowują się sole fosforanowe w roztworach

Fragment artykułu

Azot jest bezbarwnym, bezwonnym, niepalnym gazem o bardzo małej reaktywności chemicznej. Występuje jako cząsteczka N₂, w której atomy połączone są wyjątkowo trwałym wiązaniem potrójnym N≡N. Z tego powodu większość reakcji azotu wymaga wysokiej temperatury lub obecności katalizatorów.

Azot tworzy wiele tlenków o różnych właściwościach. Tlenek azotu(II) NO jest obojętnym gazem, który łatwo utlenia się do brunatnego NO₂. Tlenek azotu(IV) ma charakter kwasowy i reaguje z wodą, tworząc mieszaninę kwasu azotowego(III) i kwasu azotowego(V):

2NO₂ + H₂O → HNO₂ + HNO₃

Fosfor natomiast występuje w kilku odmianach alotropowych — biały, czerwony, fioletowy i czarny. Fosfor biały tworzy cząsteczki P₄ i jest bardzo reaktywny, zapalając się już w temperaturze około 60°C. W reakcji z tlenem powstają tlenki fosforu(III) i fosforu(V):

P₄ + 5O₂ → P₄O₁₀

Tlenek fosforu(V) jest tlenkiem kwasowym i reaguje z wodą, tworząc kwas fosforowy(V):

P₄O₁₀ + 6H₂O → 4H₃PO₄

Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania

  • Wszystkie reakcje azotu i fosforu w jednym miejscu
  • Przejrzyste schematy i równania
  • Dostęp do wszystkich działów podręcznika
  • Brak reklam i zbędnych dodatków
Odblokuj pełną treść

Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.

Pełna wersja artykułu zawiera

  • właściwości fizyczne azotu i jego małą reaktywność
  • tlenki azotu: N₂O, NO, N₂O₃, NO₂, N₂O₄, N₂O₅
  • reakcje tlenków azotu z wodą i zasadami
  • kwasy azotowe: HNO₂ i HNO₃, ich otrzymywanie i rozkład
  • porównanie mocy HNO₂ i HNO₃
  • azotki metali
  • odmiany alotropowe fosforu i ich właściwości
  • tlenki fosforu(III) i fosforu(V)
  • kwasy fosforowe: H₃PO₄, H₄P₂O₇ i inne
  • sole fosforanowe i ich zachowanie w roztworach wodnych
  • porównanie właściwości azotowców: N, P, As, Sb, Bi

Chcesz kontynuować naukę?

  • Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
  • Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
  • Możliwość zadawania pytań
  • Zero reklam
Przejdź do pełnej treści

Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.

Najczęstsze pytania

Dlaczego azot jest tak mało reaktywny?

Ponieważ w cząsteczce N₂ atomy połączone są bardzo silnym wiązaniem potrójnym N≡N, którego rozerwanie wymaga dużej energii.

Dlaczego fosfor biały jest przechowywany pod wodą?

Jest bardzo reaktywny i łatwo zapala się na powietrzu już w temperaturze około 60°C.

Dlaczego roztwór Na₃PO₄ ma odczyn zasadowy?

Ponieważ jon PO₄³⁻ ulega hydrolizie zasadowej, tworząc jony OH⁻.

Powiązane tematy